Karton printen klinkt als één opdracht, maar het zijn er twee. De ene is een stevige kaart, een menukaart of een omslag op karton van 300 of 400 grams. De andere is een bord, een display of een verpakking op plaatkarton van enkele millimeters dik, dat rechtop blijft staan en in een vorm gesneden wordt. Welke van de twee je nodig hebt, bepaalt de machine, het bestand en de prijs. Dit artikel zet de keuzes op een rij, zodat je weet wat je aanvraagt.
Waar dik papier ophoudt en karton begint
De grens ligt rond de 250 grams. Grammage is het gewicht van één vierkante meter: daaronder spreek je van papier, daarboven van karton. Vanaf ongeveer 400 grams verandert de maat, want dan telt niet meer het gewicht maar de dikte in millimeters. Een visitekaartje op 350 grams is dun karton; een schapbord van 2 mm massief karton is plaatmateriaal. Voor kaarten en omslagen tot 350 grams gelden de regels van dik papier printen. Dit artikel gaat vooral over wat daarboven zit.
Vier soorten karton en waar je ze voor gebruikt
Vouwkarton (300 tot 400 grams, ook sulfaatkarton genoemd) is het karton van verpakkingen, kaarten en omslagen. Het is glad, laat zich rillen en vouwen en neemt kleur goed op. Massief karton (1 tot 3 mm) is een dichte, stijve plaat voor borden, displays en presentatiepanelen die binnen staan. Golfkarton (1,5 tot 7 mm) heeft een gegolfde kern tussen twee vlakke lagen: licht, stevig en het materiaal van dozen en grote displays. Honingraatkarton (10 mm en dikker) is een plaat met een kern van papieren cellen, zo stijf dat je er beurswanden en vrijstaande figuren van maakt.
| Kartonsoort | Dikte | Waar het voor dient | Let op |
|---|---|---|---|
| Vouwkarton | 300 tot 400 grams | kaarten, menukaarten, omslagen, kleine verpakkingen | rillen voor het vouwen |
| Massief karton | 1 tot 3 mm | schapborden, displays, panelen | alleen binnen |
| Golfkarton | 1,5 tot 7 mm | dozen, vloerdisplays, grote borden | golf zichtbaar aan de zijkant |
| Honingraatkarton | 10 mm en meer | beurswanden, figuren, meubels voor een dag | vrijstaand, licht van gewicht |
Karton is een binnenmateriaal. Het neemt vocht op en gaat kromstaan in de regen. Voor buiten kijk je naar een kunststofplaat zoals forex (een lichte, geschuimde pvc-plaat); dat is een andere opdracht met een ander bestand. Een foto op karton voor aan de muur valt wel binnen dit artikel: dat is een print op massief karton, vaak met een matte afwerking.
Waarom karton printen niet op een kantoorprinter lukt
Een kantoorprinter is gebouwd voor 80 tot 120 grams, het bereik van gewoon papier printen. Vouwkarton van 300 grams past soms door de handinvoer, maar de toner hecht slecht, het vel komt gebogen uit de machine en de kans op vastlopen is groot. Boven de 400 grams past het simpelweg niet door de papierbaan. Plaatkarton van een paar millimeter komt niet eens in de buurt. Wie karton printen zoekt om een stapel kaarten of een bord te maken, komt dus bij laten printen uit: een productieprinter voor vouwkarton en een flatbedprinter voor plaatmateriaal.
Twee manieren om karton te bedrukken
Vouwkarton tot 350 grams gaat door een losbladige productieprinter, net als papier, met instellingen voor dik materiaal: meer hitte om de toner te fixeren en een langzamere doorvoer. Dat is de route voor kaarten, menukaarten en omslagen in een oplage. Plaatkarton gaat op een flatbedprinter. Het karton ligt plat op een tafel en de printkop beweegt eroverheen, zodat je rechtstreeks op de plaat print zonder eerst een vel papier te bedrukken en op te plakken. De inkt hardt direct uit onder uv-licht en blijft kleurvast.
De kleur van het karton doet mee. Op wit karton komen kleuren fel en helder; op bruin golfkarton worden ze zachter, wat bij een natuurlijke uitstraling juist gewenst is. Bij printen zonder drukplaat kan dit alles vanaf één exemplaar, met een proef vooraf. Zo zie je het karton, de kleur en de stevigheid in het echt voordat de oplage loopt.
Wat de prijs van karton printen bepaalt
Het materiaal weegt zwaarder mee dan bij papier: een plaat honingraatkarton kost meer dan een vel vouwkarton, en de dikte bepaalt hoeveel stuks uit een standaardplaat komen. Daarna de oplage: bij flatbedprinten blijft de prijs per stuk vrij vlak, bij vouwkarton daalt hij sneller naarmate je meer laat maken. Het formaat: een vloerdisplay van anderhalve meter gebruikt een hele plaat, een schapbordje een fractie. De afwerking: rechthoekig snijden is standaard, in vorm snijden of rillen komt erbij. En de aanlevering: een bestand met de snijlijn erin scheelt werk aan onze kant. Zeg bij je aanvraag waar het drukwerk voor dient, dan krijg je een prijs voor jouw opdracht.
In vorm snijden, rillen en vouwen
Rechthoekig is zelden het eindformaat van karton. Een display heeft een contour, een verpakking heeft kleppen en een stansvorm, een bordje heeft ronde hoeken. Op een digitaal snijsysteem (een snijtafel die een mes of frees over het karton stuurt op basis van je bestand) snijden we karton in elke vorm, zonder dat er een stansmes gemaakt hoeft te worden. Rillen (een vouwlijn in het karton drukken zodat het netjes buigt en niet breekt) gebeurt op dezelfde tafel. Een vouwdoos of een opvouwbare display komt zo vlak uit de machine en zet je zelf in elkaar.
Gaat het om een doos die je product moet dragen en beschermen, dan komt er meer bij kijken dan de print alleen. Voor bedrukte dozen en verpakkingen werken we de constructie uit, van de klepmaat tot de sluiting, en testen we die eerst met een proefmodel.
Karton printen bij EPC
Bij EPC in Nieuwegein printen we vouwkarton tot 350 grams op onze losbladige productiemachines en plaatkarton op een Canon Arizona flatbedprinter, die rechtstreeks print op karton, forex, dibond, hout en plastic tot 5 cm dik. Het snijden en rillen doen we op een Zünd digitaal snijsysteem, dus print en vorm komen uit één huis. Dat kan vanaf één exemplaar. Bij een display of een verpakking maken we eerst een proef, zodat je de constructie in handen hebt voordat de oplage loopt.
Gaat het om losse vellen, rapporten of handouts op gewoon papier, dan hoort je opdracht bij documenten printen; dat loopt over een andere instelling en vraagt ander papier. Twijfel je of iets nog papier is of al karton, stuur dan een staal mee.
Zo lever je een bestand voor karton aan
Een PDF met 3 mm afloop (de rand die buiten het eindformaat doorloopt, zodat er na het snijden geen witte randen ontstaan) en teksten minimaal 5 mm van de snijlijn. Zet afbeeldingen op 300 dpi; op een display van een meter breed zie je elke pixel die te weinig is. Wordt het karton in vorm gesneden, zet de snijlijn dan als aparte lijn in een eigen kleur in het bestand, of stuur een schets mee. Onze DTP’er (de opmaker die bestanden drukklaar maakt) tekent de contour dan uit.
Houd bij het ontwerp rekening met de dikte. Een doos van 3 mm golfkarton heeft bredere rillijnen nodig dan een kaart op vouwkarton, en een display die moet staan heeft een voet of steun nodig in de tekening. Weet je dat nog niet precies, dan werken we de constructie samen met je uit.
Karton printen begint bij de vraag wat het moet doen
Een kaart, een bord of een doos vragen elk een ander karton en een andere machine. Begin bij de functie: hoe lang moet het meegaan, staat het rechtop, wordt het gevouwen, moet het in een vorm. Daarna volgen dikte, kartonsoort en afwerking vanzelf. Heb je een bestand of alleen een idee? Neem contact op, dan adviseren we over kartonsoort en dikte en maken we een proef.
Veelgestelde vragen
Kan je op karton printen?
Ja, op elke dikte, als je de juiste machine gebruikt. Dun karton tot 350 grams gaat door een productieprinter, plaatkarton van millimeters dik gaat op een flatbedprinter die rechtstreeks op de plaat print. Bij EPC kan dat tot 5 cm dik, in elke vorm gesneden.
Kan karton in de printer op kantoor?
Meestal niet. Kantoorprinters zijn gemaakt voor 80 tot 120 grams; vouwkarton van 300 grams loopt vast of komt gebogen en met losse toner uit de machine. Plaatkarton past niet door de papierbaan. Voor meer dan een enkel vel laat je karton printen op een machine die ervoor gebouwd is.
Wat is het verschil tussen karton printen en dik papier printen?
De dikte en daarmee de machine. Dik papier en dun karton tot 350 grams lopen door dezelfde productieprinter; alles daarboven is plaatmateriaal en gaat op een flatbedprinter. De grens ligt rond de 250 grams: daaronder papier, daarboven karton. Kaarten en omslagen vallen onder dik papier, borden en displays onder karton.
Hoe dik mag karton zijn om het te bedrukken?
Bij EPC tot 5 cm. De flatbedprinter print rechtstreeks op de plaat, dus de dikte van het karton maakt voor de print zelf weinig uit. Wat wel verandert, is het snijden: dik honingraatkarton vraagt om frezen in plaats van snijden. Zeg bij je aanvraag welke dikte je wilt, dan kiezen we de afwerking erbij.
Kan karton in een eigen vorm gesneden worden?
Ja. Een digitaal snijsysteem volgt de contour uit je bestand, dus ronde hoeken, een figuur of een stansvorm met kleppen zijn geen probleem. Er hoeft geen stansmes gemaakt te worden, wat het ook voor kleine oplages geschikt maakt. Lever de snijlijn aan als aparte lijn in het bestand of laat onze DTP’er hem uittekenen.
